Twee-en-een-half jaar geleden startte AMFI een uniek project. Derdejaars studenten aan de modeopleiding gingen gezamenlijk een merk opzetten. Niet alleen in theorie, maar echt. Inmiddels is Individuals aan zijn vijfde collectie toe. Er zijn verkooppunten, een agent en een eigen winkel. Nog steeds draait het merk op de inzet en creativiteit van studenten.

Individuals wordt niet alleen ontwikkeld omdat het zo leuk en leerzaam is.

Het Amsterdam Fashion Institute (AMFI) is een eenling binnen het Nederlandse modeonderwijs. Er zijn acht kunstacademies waar modecreatie in al zijn facetten onderwezen wordt, maar er is maar één opleiding waar ook de praktische en technische kanten van de mode cruciale onderdelen van het lesprogramma zijn. AMFI is de enige FIT (Fashion Institute of Technology) in Nederland. Vergelijkbare opleidingen aangesloten bij de International Foundation of Fashion Technology Institutes (IFFTI) zijn o.a. te vinden in New York, Londen, Parijs en Hong Kong. De hbo-opleiding is in 1992 ontstaan door een fusie van de Hogere Technische School voor de confectie 'Mr. Koetsier' en de Modeacademie 'Montaigne'. Anno 2008 studeren ongeveer 1300 studenten aan de opleiding. Ieder jaar melden zich circa 900 nieuwe studenten aan, waarvan maar een derde wordt geplaatst. Drie jaar geleden werd Nannet van der Kleijn gevraagd of zij het instituut wilde gaan leiden. Zij stemde toe op voorwaarde dat zij het niet alleen zou gaan doen. Nu is Van der Kleijn adjunct directeur en Liesbeth in 't Hout algemeen directeur van het instituut. De komst van Nannet van der Kleijn op AMFI betekende het startschot van een uniek project: Individuals. Parallel loopt de hervorming van het lesprogramma, waarmee wordt ingespeeld op een branche die continue verandert.

"Ik loop al een tijdje mee in de mode," zegt Van der Kleijn (1960). De opmerking is op z'n zachtst gezegd een 'understatement'. Zij studeerde zelf in 1985 af aan Montaigne en startte in 1988 met Alexander van Slobbe het merk Orson & Bodil. Zij werkte bij Gapstar (nu G-star), Turnover, Mexx en Dobber. Met haar eigen bedrijf 'Studio Nannet van der Kleijn' ontwikkelde zij bedrijfskleding en producten voor o.a. PTT Telecom, RET en Siemens. Zij ontwikkelde een eigen ontwerpmethode en gaf les aan de Design Academy in Eindhoven. Zij geeft creatieve workshops aan kinderen en volwassenen, werkte aan tijdschriften en boeken en de lijst gaat zo nog even door. Van der Kleijn maakt deel uit van een netwerk van mensen op strategische posities in de branche die zich o.m. bezighouden met de toekomst van de Nederlandse mode-industrie. Een positie die zij nu benut om het lesprogramma van AMFI te hervormen en studenten klaar te stomen voor een veranderende modebranche. "Het is soms verbazingwekkend om te horen hoe weinig eerstejaars weten van de mode-industrie, terwijl ze via internet, bladen en tv toch dagelijks met mode in aanraking komen."

Individuals is een volwaardig modemerk dat wordt ontworpen, ontwikkeld, geproduceerd en verkocht door AMFI-studenten. Van der Kleijn is bedenker en initiatiefnemer van het merk. Zij introduceerde het in oktober 2005 als onderdeel van het lesprogramma voor derdejaars. Het College van Bestuur kwam met het idee en stelde bovendien meteen een winkelpand beschikbaar op het Spui in Amsterdam, waar daarvoor de souvenirwinkel van de UvA gevestigd was. "Ik vond het zo vooruitstrevend, dat had ik vooraf niet verwacht," zegt Van der Kleijn. Het concept voor Individuals had zij al eerder bedacht. "Ik wilde een merk starten met jonge ontwerpers en tegelijkertijd voor consumenten inzichtelijk maken wat daar allemaal bij komt kijken. Achter ieder merk gaat tenslotte een heel team schuil. Ontwerpers, stilisten, mensen die zich met de productie of de verkoop bezighouden, maar het grote publiek kent meestal alleen de merknaam." Individuals werd toegespitst op AMFI. Het resultaat is een project waarbij studenten meewerken in een kledingbedrijf. In januari 2006 ging de eerste groep met 14 derdejaars van start.

Voorsprong

Individuals als lesprogramma is uniek omdat er met verschillende afdelingen aan wordt gewerkt. AMFI biedt drie voltijdstudies: Fashion & Design, Fashion & Branding en Fashion & Management. In het derde jaar kunnen studenten van die drie opleidingen een half jaar tijd een collectie maken voor het merk. Het is niet zomaar een aardig studieproject, het is echt. De collectie moet worden ontworpen, gemaakt en vervolgens gepresenteerd met een show tijdens Amsterdam Fashion Week en op de vakbeurs Modefabriek. Dat betekent deadlines, veel marge voor fouten is er niet. "Je kunt je geen slordigheden permitteren. Het moet af en het moet goed zijn, van proefmodel tot productiepakket." Gezamenlijk wordt zo het merk Individuals opgebouwd en vorm gegeven. Ieder ontwerp toont het handschrift van een ontwerper. In de winkel hangt aan elk kledingstuk een label met de namen van de mensen die eraan hebben gewerkt. Voor studenten is het project een belangrijke kennismaking met de realiteit van de modebranche en een ervaring die hen een voorsprong geeft op de arbeidsmarkt. Van der Kleijn noemt A.F. Vandervorst en Ann Demeulemeester, twee bedrijven waar recent AMFI-studenten aan de slag zijn gegaan. Zij heeft de evaluatieformulieren van de laatste groep die aan Individuals heeft gewerkt binnen handbereik en leest voor: "Het heeft me minder naïef gemaakt" en "er komt veel meer bij kijken dan ik dacht." "Mijn ontwerp is werkelijkheid geworden." Van der Kleijn: "Dat is voor studenten de grootste kick: dat hun ideeën maakbaar zijn."

Voor docenten is Individuals de perfecte manier om hun kennis te delen. Zij zijn de ruggengraat van het merk, maar blijven meestal op de achtergrond. "Met o.a. Peter Leferink als hoofd design, Ineke Siersema voor patronen en Mikki Engelsbel voor productie heeft het merk een solide basis van professionals." Dat zorgt voor continuïteit en voor vertrouwen bij winkeliers. Want Individuals wordt niet alleen ontwikkeld omdat het zo leuk en leerzaam is, het merk heeft inmiddels naast de eigen winkel in Amsterdam, verschillende verkooppunten in het hele land. Zo wordt het onder meer verkocht bij Van Dijk in Rotterdam en de webshop van Marian Wigger, Zenggi.com. Vanaf dit seizoen heeft het merk zelfs een eigen agent, Escofashion in Amsterdam, dat de verkoop voor zijn rekening neemt. Overigens lopen studenten ook bij dit onderdeel mee.

Van der Kleijn heeft voor Individuals een vijfjarenplan gemaakt omdat de investering van de Hogeschool van Amsterdam terugverdiend moet worden. "Het werkt zoals bij ieder merk," zegt zij, "na één seizoen maakt je nog geen winst. We zijn nu op de helft en het gaat goed. Het merk staat en de reacties op de collecties zijn waanzinnig." Over twee-en-een-half jaar hoopt Van der Kleijn dat Individuals bij 30 winkels in Nederland wordt verkocht. Aankomend seizoen worden ook stappen in het buitenland gezet. "Volgend jaar willen we naar de vakbeurs Gallery in Kopenhagen en ik denk dat België binnenkort ook tot de mogelijkheden behoort." De ontwikkeling lijkt bijna als vanzelf te gaan. "Het is een organische groei. Ik wil met leuke mensen werken. Mensen die passie hebben voor mode. Als je dat uitstraalt, trek je dat ook aan. En het gekke is, dan hoef je helemaal niet zo je best te doen om targets te halen." Zo is er ook min of meer toevallig een verkooppunt in Griekenland bijgekomen.

Ondertussen wordt het hele lesprogramma van AMFI hervormd. Vroeger studeerden hier de kinderen van de grote textielfabrikanten uit Enschede en het zuiden van het land. Die kenden het vak van huis uit. Nu komen mensen binnen die nog niets weten van de mode-industrie, een gat dat men in de eerste twee jaar van de opleiding probeert te dichten. "Het is mooi als je ze dan na een half jaar onderling opeens in vakjargon hoort praten." Voor Van der Kleijn past het in de professionalisering en toenemende samenwerking die zij in de branche signaleert. "Enerzijds verdwijnt het eilanddenken. Nederlandse modebedrijven als SuitSupply, JustB en Claudia Sträter gaan met jonge designers werken." (Met respectievelijk Daryl van Wouw, Mada van Gaans en Jan Taminiau, red.). "Of neem G-star, dat zich aan de Lichting-shows voor pas afgestudeerd talent, heeft verbonden. Over de hele linie zie je hoe de Nederlandse modebedrijven de jongere generatie omarmt. Dat is toch prachtig. Dat is de toekomst."